ژئوپلیتیک جهانی شدن و تأثیر آن بر اقتصاد جهانشهرتهران با استفاده از مدل SWOT

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 (دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران)

2 (دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی،‌ ملایر، ایران)

چکیده

 
جهانشهرها به مثابه پدیده­های سیاسی ­- فضایی، بر روابط و قدرت سیاسی یکدیگر در چهارچوب ژئوپلیتیک جهانی شدن در سطوح ملی، منطقه­ای و بین­المللی اثر می­گذارند. این فضای رقابتی از طریق ایجاد اقتصاد بازار آزاد، جریان سرمایه و کالا، دیپلماسی شهری، روابط بین‌الملل، حوزه نفوذ جهانشهرها در بستر جهانی شدن تحقق می­یابد و شبکه­ای از سلسله مراتب جهانشهرها را به وجود می­آورد. در جریان این تحولات، دو قطب متضاد با فضای ژئوپلیتیکی متفاوت از جهانشهرهای برتر مانند لندن، نیویورک و توکیو و جهانشهرهای سیاه چاله­ای منجمله تهران، علی‌رغم برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک برتر، همچنان در انزوا به سر می­برند و در فرآیندهای ژئوپلیتیک جهانی شدن سهم عمده­ای ندارند. هدف از این پژوهش، بررسی روابط و میزان تأثیرپذیری تهران از ژئوپلیتیک جهانی شدن و تحولات اقتصادی آن(رفع محرومیت و افزایش رفاه اجتماعی) در جریان رقابت پذیری، روابط سیاسی و دیپلماتیک با سایر جهانشهرهاست. ­روش تحقیق براساس ماهیت نظری آن تاریخی و توصیفی_ تحلیلی و برپایه‌ی مدل تحلیلی SWOT (سه معیار عمده ژئوپلیتیک جهانی شدن، رقابت اقتصادی و عوامل دیپلماسی شهری) است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد جهانشهرهای خاورمیانه مانند استانبول، ابوظبی، قاهره، دبی و ریاض با درک وضعیت ژئوپلیتیک جهانی شدن با سایر جهانشهرهای قدرتمند(آلفا، بتا و گاما) توانسته­اند تا حدودی جایگاه مناسب‌تری در سلسله مراتبی جهانشهرهای جهان نسبت به تهران بیابند. در پایان نیز به منظور ایجاد اصلاح در مناسبات سیاسی_اقتصادی تهران با کشورهای خاورمیانه و کشورهای غربی در بستر ژئوپلتیک جهانی شدن، پیشنهادهایی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Geopolitics of Globalization and Its Impact on the Tehran Cosmopolis Economy Using the SWOT Model

نویسندگان [English]

  • shirko pasandi 1
  • Bijan Rahmani 2
1 PhD Student in Geography and Urban Planning, Malayer Branch, Islamic Azad University.Malayer.Iran
2 Associate professor in Geography and Urban Planning, Malayer Branch, Islamic Azad University.Malayer.Iran
چکیده [English]

Cosmopolis as political-spatial phenomena affects the relations and political power of each other within the geopolitical framework of globalization at national, regional and international levels. This competitive environment is realized through the creation of a free market economy, the flow of capital and commodities, urban diplomacy, international relations, the sphere of influence of cosmopolis in the context of globalization, and thus creates a network of hierarchies of cosmopolis. In the course of these developments, two opposing poles with a different geopolitical atmosphere from the superior cities such as London, New York and Tokyo, and the black hole cosmopolis, i.e., Tehran, remain in isolation, despite its prevailing geopolitical position, and a major contributor to geopolitical processes which are not globalized. The purpose of this research is to investigate the relationship and the extent of Tehran's influence on globalization and its economic developments (eliminating deprivation and increasing social welfare) in the course of competitiveness, political and diplomatic relations with other cosmopolises. Theoretically the methodology of the research is historical and has a descriptive-analytical nature which is based on the analytical model of SWOT (three major geopolitical criteria of globalization, economic competitiveness and urban diplomacy factors), which after impact scoring as a positive factor for the development of more strengths of the weaknesses is its negative factor. The results show that globalization of the Middle East of some countries such as Istanbul, Abu Dhabi, Cairo, Dubai, and Riyadh, with the understanding of the geopolitical situation of globalization with other powerful cosmopolises (alpha, beta and gamma), are somehow better positioned in the hierarchy of cosmopolis than Tehran itself. In the end, proposals some suggestions have been stated to foster the political-economic relations of Tehran with the countries of the Middle East and Western countries thereby taking advantage of the geopolitics of globalization.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geopolitics
  • Globalization
  • economics
  • Tehran cosmopolis
  •  

    • احمدی پور، ز.، میرزائی تبار، م. 1393. تبیین ژئوپلیتیکی اکولوژی سیاسی و اقتصاد سیاسی شهر. هفتمین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران، خوارزمی، 28-27 بهمن. 10-8.
    • انصاری، م.، سرور، ر،. سبحانی، ن. 1395. نقش آفرینی شهرهای جدید دانائی محور در ارتقاء رقابت‌پذیری ملی(مطالعه موردی:شهر جدید اندیشه). فصلنامه آمایش محیط، 35: 121-87.
    • تافلر، آ. 1384. موج سوم. ترجمه شهیندخت خوارزمی. چاپ هفدهم. تهران: نشر خوارزمی. 674.
    • حاتمی نژاد، ح،. عبدی، ن. 1386. اقتصاد سیاسی و فضای شهری. اطلاعات اقتصاد سیاسی، 238-237: 205-196.
    • خانیها، ن،. قورچی، م. 1388. جهانی شدن، اقتصاد پسا فوردیسم و تنگه‌های بین‌المللی. فصلنامه بین‌المللی روابط خارجی، 1: 256-227.
    • حافظ نیا، م. 1396. اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک. چاپ پنجم. انتشارات پاپلی. 536.
    • حافظ نیا، م،. جان پرور، م. 1396. مرزها و جهانی شدن: با نگاهی کوتاه به مرزهای ایران. چاپ دوم. انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی. 288.
    • داداس،ک. 1384. ژئوپلتیک در جهان متغیر. ترجمه‌ی زهرا احمدی پور با همکاری عطاالله عبدی. چاپ اول. انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی. 292.
    • رحمانی، ب،. آقامیری، ح.س. 1392. جمعیت روستایی، وزن ژئوپلیتیک و کلان شهر تهران،(فرصت‌ها،چالش‌ها) مطالعه موردی: دهستان سولقان. فصلنامه آمایش محیط، 23: 165-149.
    • زین العابدین، ی. 1385. نگرش ژئوپلتیکی برجهانی شدن سیاستهای جهانی. مجله مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاههای انسانی، 1: 44- 35.
    • سجاسی قیداری، ح.ا.، صادقلو، ط.، صادقی، ح.، غفاری، ح.م. 1393. تبیین راهبردهای توسعه سرویس‌ها و زیرساخت‌های ICTدرکشور با رویکرد آمایش اقتصادی(مطالعه موردی استان‌های کرمانشاه، سمنان، فارس و آذربایجان شرقی). فصلنامه آمایش محیط، 31: 53- 29.
    • عزتی، ع.ا. 1394. ژئوپولیتیک در قرن بیست و یکم. چاپ ششم. انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها(سمت).
    • کلارک، ی. 1382. جهانی شدن و نظریه‌ی روابط بین‌الملل. ترجمه‌ی فرامرز تقی لو. چاپ اول. انتشارات وزارت امور خارجه. 388.
    • کیانی، د. 1380. فرهنگ جهانی؛ اسطوره یا واقعیت. فصلنامه مطالعات ملی، سال سوم، 10: 122- 91.
    • لاکوست، ا،. ژیبلن، ب. 1378. عوامل و اندیشه‌ها در ژئوپلیتیک. ترجمه علی فراستی. چاپ اول. نشر امن. 168.
    • محمدی، ح.ر،. حیدری فر، م.ر،. حیدری، ش.1391. جهانی شدن و سرزمین سازی در جغرافیای سیاسی. پژوهش‌های جغرافیای انسانی،80: 102- 85.
    • مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران. 1384. طرح بازنگری ساختاری نظام مدیریت و مالیه شهری کلانشهر تهران. rpc.tehran.ir
    • Abramov,Yu,A,.Kuybar,V,I.2008 .Global Regionalization: Substantiating the Term. Sotsialno-gumanitarnye znaniya,1: 242–250.
    • Cuddy-Keane,M. 2003. Modernism, Geopolitics, Globalization, 10(3): 539-558.
    • Dalby,S.2009. THE GEOPOLITICS OF THE INTERNATIONAL SYSTEM AND GLOBALIZATION. Multidisciplinarity in International Studies,1: 1-18.
    • Dodds, K,.Atkinson, D.2000. Geopolitical Traditions: Critical Histories of a Century of Geopolitical Thought(Critical Geographies). First Edition. New York.412P.
    • Dodds, K. 2007. Geopolitics: a Very Short Introduction.Second Edition.Oxford University Press.176P.
    • Flint, C. Introduction to Geopolitics.First Edition. London, Rutledge.237P.
    • Hantington,S.1993.the Clash of Civilizations.Foreign Affairs, 72(3):22- 49.
    • Ištok,R,.Baar,V,.Siwek,T,.Koziak,T.2011.In­The­Scale­ofGlobalization (Think Globally, Act Locally, Change Individually in the 21st Century).First Edition.University of Ostrava.378P.
    • Mazour,I.,Chumakov,A,.Gay,W.2005.GlobalStudies ncyclopedia. First Edition.Moscow.590P.
    • ’Tuathail,.G,Dalby,.S.Routledge.2001.The Geopolitics Thoughts in Twentieth Century.Translated by Mohamadreza, Hafeznya,. Hasheme,­Nasiri.iran).First Edition.Ministry of Foreign Affairs.720P.
    • Taylor, P.1979. Political Geography. London. Longman Scintfic and Technical. U.K,1: 54-83.
    • Taylor,P. J.2007.Cities in Globalization; Practices, policies and theories.A lineage for contemporary inter-city studies.2:1 –13.
    • Wingo,L.1961; Transportation and Urban Land.First Edition. Washington D.C. Resources for the Future.146P.