بررسی نقش شهر های کوچک در توسعه فضایی منطقه ای (نمونه موردی شهر دهگلان)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 (کارشناسی ارشد، گروه مهندسی شهرسازی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران)

2 (استادیار گروه برنامه‌ریزی شهری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران)

چکیده

شهرهای کوچک با پذیرش بخشی از سرمایه‌ها و عوامل تولید می‌توانند عامل جذب جمعیت و نهایتاً کمک به برقراری تعادلی در منطقه خود شوند تا معضلات شهری را که ریشه در روستاها دارند کاهش دهند. برای دستیابی به توزیع متوازن و عادلانه، جمعیت، سرمایه، امکانات، تسهیلات و همچنین فعالیت‌های اقتصادی در سطح ملی و منطقه‌ای شهرهای کوچک بویژه شهرهایی که موقعیت استقرار آنها در شبکه سکونتگاهها به عنوان عامل واسط میان کانون‌های شهری و روستایی عمل می‌نمایند مورد توجه قرار گرفت. در واقع هدف پژوهش بررسی نقش شهرهای کوچک در توسعه فضایی منطقه‌ای است رویکرد حاکم بر این تحقیق روش توصیفی- تحلیلی می‌باشد. برای جمع آوری آمار و اطلاعات مورد نیاز از روش‌های کتابخانه‌ای و بررسی متون و آمارنامه‌ها و نتایج تفصیلی سرشماری‌های استفاده گردیده است. برای تجزیه و تحلیل تحولات جمعیت شهرستان‌ها، نقاط شهری و روستایی از نرم افزارهای Spss و Excel بهره برده شده است تا تحولات جمعیت طی سال‌های فوق مشخص شود. سپس تحولات شبکه شهری و نظام سلسله مراتبی آن، طی سه دوره سرشماری بررسی شده است. در این مطالعه از روش‌ها و مدل‌هایی مرتبط از قبیل رتبه اندازه، ضریب کشش پذیری، مدل ژرژشابو و بورژوگارنیه، شاخص مرکزیت، شاخص نخست شهری استفاده گردید. نتایح مدل فوق نشان داد که شهر دهگلان در بخش‌های کشاورزی و صنعت به ترتیب با 1.67 و 1.17 دارای اقتصاد پایه و در بخش خدمات دارای اقتصاد غیر می‌باشد. این مسأله با توجه به نقش مرکزیت شهر دهگلان در سطح شهرستان نشان دهنده ضعف این بخش در اقتصاد پایه شهر دهگلان می‌باشد با توجه به تفسیر مدل ضریب مکان مشخص شد که شهر دهگلان در این تأمین خدمات و امکانات محدوده شهرستان در وضعیت مناسبی قرار ندارد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the role of small towns in regional spatial development(Case Study in Dehgolan City)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Ghdermazi 1
  • Mohammad Rahmani 2
1 M.Sc. in Civil Engineering, Islamic Azad University, Hamadan branch, Hamedan, Iran
2 Assistant Professor of Islamic Azad University, Hamadan branch, Hamedan, Iran
چکیده [English]

Small cities, by accepting some of their capital and production factors, can be a factor in attracting the population and ultimately helping to stabilize their region to reduce the urban dilemma that roots in the countryside. In order to achieve a balanced and equitable distribution of population, capital, facilities, facilities as well as economic activities at the national and regional levels of small towns, especially cities where their location in the settlement network acts as an intermediary between urban and rural centers, attention is drawn to it placed. In fact, the aim of the research is to investigate the role of small towns in regional development. The approach used in this research is descriptive-analytic. Librarian methods, statistics and statistics, and detailed census results have been used to collect the required statistics and information. Spss and Excel software have been used to analyze the changes in the population of cities, urban and rural areas. To determine the population changes over the years. Then developments in the urban network and its hierarchical system have been investigated during the three census periods. In this study, related methods and models such as rank size, pull coefficient, georgeshavro and bourgeois model, centrality index, urban primary index were used. The results of the above model showed that Dehgolan city has a basic economy in agriculture and industry with 1.67 and 1.17 respectively, and in non-economic services sector. This issue, due to the role of central city of Dehgolan in the city, indicates the weakness of this section in the economy of the city of Dehgolan. According to the interpretation of the coefficient of location model, it was determined that the city of Dehgolan is not in a decent position in providing this service and facilities in the city

کلیدواژه‌ها [English]

  • Key words: development
  • Regional Development
  • the role of cities
  • towns
  • Dehgolan
 

1. باقری، محمد (1388). نقش شهرهای کوچک در توسعه منطقه‌ای، (مطالعه موردی، بخش مرکزی شهرستان رزن)، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه زنجان.

2. بهارلوئی،کتایون،نظریان، اصغر(1394). جایگاه شهرهای کوچک درسلسله مراتب شهری (مطالعه‌ی موردی: استان اصفهان)، دوره 8، شماره 28، بهار 1394، صفحه 47-66.

3. تقوایی، مسعود، و رضایی، مریم (1387). نقش شهرهای کوچک در توسعه منطقه‌ای، فصلنامه بنا، شماره سی و هشتم.

4. تقوایی، علی اکبر و رسول تاجدار (1388). درآمدی بر حکمروایی خوب شهری در رویکردی تحلیلی، فصلنامه مدیریت شهری، شماره 23.

5. حکمت نیا، حسن و همکاران (1390). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‌ریزی شهری و ناحیه‌ای، انتشارات علم نوین.

  1. راندینلی، دنیس (1371)."برابری، رشد و توسعه تحلیلی منطقه در کشورهای جهان سوم،"سید علی بذری، تهران، وزارت جهاد کشاورزی.
  2. ­ رضایی، مریم، تقوایی، مسعود (1388). جایگاه شهرهای کوچک در تعادل بخشی توزیع فضایی جمعیت (نمونه موردی: استان ایلام). فصلنامه جمعیت، شماره 68/67.
  3. رضوانی، محمد رضا (1375). بررسی سازمان فضایی- مکانی سکونتگاه‌ها و بهینه سازی آن در نواحی روستایی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، 1375.
  4. رضوانی، محمدرضا؛ منصوریان، حسین و فاطمه احمدی (1389). ارتقای روستاها به شهر و نقش آن در بهبود کیفیت زندگی ساکنان محلّی مطالعه موردی شهرهای فیروزآباد و صاحب در استان‌های لرستان و کردستان؛ پژوهش‌های روستایی؛ شماره اول؛ 66- 33.
  5. رضوانی، محمد رضا و همکاران (1386). نقش و عملکرد شهرهای کوچک در توسعه روستایی با استفاده از روش تحلیل شبکه (دهستان رونیز، شهرستان استهبان)، فصلنامه پژوهشهای جغرافیایی، شماره 61.
  6. روستایی، شهریور، باقری، محمد(1389). بررسی عملکرد شهرهای کوچک در توسعه منطقه‌ای (مطالعه موردی بخش مرکزی شهرستان رزن)، فصل نامه جغرافیایی چشم انداز زاگرس، دوره 2، شماره 4:  5-21.
  7. رستم خانی، حمیدرضا (1386). منوگرافی روستای گاوسوار،انشتارات امیدان، تهران.
  8. خداداد، مهدی، نخعی، مهدیه، امیدزاده،‌هانیه(1393). نقش شهرهای کوچک در برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای(موردی: استان گلستان) دوره 6، شماره 21، پاییز 1393، صفحه77-90.
  9. ضرابی، اصغر، موسوی، میرنجف(1388). بررسی کارکرد شهرهای کوچک در نظام شهری و توسعه منطقه‌ای (مطالعه موردی: استان یزد) دوره 20، شماره 2، تابستان 1388، 1- 18.
15. مرکز آمار ایران (1390- 1375). سرشماری عمومی نفوس و مسکن فرهنگ آبادی‌های استان کردستان.

16. مرکز آمار ایران(1390). سالنامه آماری استان کردستان، معاون برنامه ریزی استانداری استان کردستان.

  1. شکویی، حسین (1385). دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری، انتشارات سمت،1385، تهران، 568 صفحه.
  2. شکوئی،ح . 1373 . دیدگاههای نودر جغرافیای شهری. تهران: انتشارات سمت.
  3. شوماخر،‌ایاف (1378). کوچک زیباست، ترجمه علی رامین، انتشارات سروش، تهران.
20. فنی، زهره (1375). نقش شهرهای کوچک در توسعه منطقه‌ای مورد مطالعاتی: استان خوزستان دانشگاه تربیت مدرس؛ رساله دوره دکتری جغرافیای شهری؛ تهران.

21. فنی، زهره (1382). شهرهای کوچک رویکردی دیگر در توسعه منطقه‌ای، سازمان شهرداری‌های کشور، 1382.

22. نوری، هدایت الله، حسن حسینی ابری و حسین خادمی (1388). نقش شهرهای کوچک در تعادل بخشی نظام سکونتگاهی روستایی استان یزد، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 13، 78- 61.

23. نظریان،ا. 1388. شهرنشینی درحال دگرگون و جایگاه شهرهای کوچک:مورد ایران. مجله سرزمین:14.

24. نظریان،ا. 1373. شبکه شهری و نظام سلسله مراتبی شهرهای ایران. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی: 32.

25. وظیفه شناس، رسول،حسین زاده، دلیر،خلیجی، محمدعلی(1395)، نقش شهر بناب در توسعه اقتصاد پایدار منطقه ای با رویکردمدل­های اقتصادی – جمعیتی، دوره 9، شماره 34، پاییز 1395، صفحه 45-64.          

26.Bajrachary, B.(2001), Small Twon and Rural Development: A Study of Urban-Rural . Relations, the Hill Region of Nepal

  1. Bradan, F .2010. Migration (approach and new planning in cities) Delhi press.
  2. Camlin, B .2009. Migration and unemployment, London.
29.Egziabhar, Tegeneber. (2004), Small Businesses in Small Towns of the Eastern Amhara . Region: Nature and Economic Performance, University of Wisconsion.

  1. Henderson, J.V .2003. Urbanization, Economic Geography, and Growth; Brown University Mmineo.
  2. Holzar, H .2009. The migration and social development, UK, ld.oxford.
  3. Henderson, Vernon (1997) Medium Sized Cities, Elsevier Science, Regional Science and Urban Economics, vol. 27, USA
  4. Hackenberg, R. A., (1982) Diffuse Urbanization and The Resource Intermediate Frontier, (Paper for Expert Group Meeting on The Role of Small and Intermediate Cities in Development U.N), Center for Rage, Dev. t Nagoya
  5. Rondinelli, D.A., (1983) Secondary Cities in Development Countries, Policies for Diffusing Urbanization
  6. Simmons, J. W. (1979). The Organization of the Urban System. In: L. S., Bourne, & J. W Simmons (eds.) Systems of cities: Reading on structure, growth, and policy. New York Oxford University Press, 61–69
  7. Short, J. R. (1996). An introduction to urban geography. London: Rutledge & egan Paul
  8. Todarn, F .2010. The migration small cities a new approach, Holston
press.

  1. UNCHC.(2009), small town and its position in thid world, NewYork.