میزان مشارکت شهروندان در امور شهری و عوامل مؤثر بر آن (نمونه موردی: دره شهر)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 (دانشیار دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران)

2 (دانشجوی دکترای تخصصی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران)

3 (دانشجوی دکترای تخصصی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران)

چکیده

تجارب ایران و جهان نشان داده­اند که با برنامه­هایی آمرانه، یک‌جانبه، از بالا به پایین و بدون مداخله و نظرخواهی از مردم (به‌عنوان بهره‌برداران اصلی برنامه­ها) نمی­توان راه به‌جایی برد. چنین برنامه­هایی به‌جای بهبود شرایط زیست و رضایت مردم، اسباب بی‌اعتمادی و ناامیدی آنان را نسبت به اداره­ی مطلوب امور شهر توسط مدیران شهری را سبب شده است. لذا با توجه به چنین واقعیاتی، جای آن دارد که از راهکارهای مشارکت و در سطحی بالاتر، شراکت و توانمندسازی اجتماع محلی و نیروهای غیردولتی دخیل(شهروندان، بخش خصوصی، مالکین و غیره) مدد جست. این پژوهش ازلحاظ هدف، کاربردی و ازلحاظ روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی بوده و داده‌ها و اطلاعات موردنیاز، از طریق بررسی های اسنادی- کتابخانه‌ای و مطالعات میدانی جمع‌آوری‌شده سپس جهت تجزیه‌وتحلیل یافته‌ها از نرم‌افزار SPSS20 و آزمون­های آن شامل؛ Descriptive Statistics: Frequencies, Descriptives, Explore جهت محاسبه فراوانی­ها، درصد فراوانی­ها، فراوانی تجمعی، میانگین­ها و غیره استفاده شد. در قسمت آمار استنباطی از طریق انجام آزمون‌های(همبستگی، ویلکاکسون و کای اسکور) اقدام به تجزیه‌وتحلیل داده‌های گردآوری‌شده نموده‌ایم. درنهایت و با توجه به موضوع تحقیق راهکارهایی جهت ارتقاء وضعیت مشارکت مردم شهر دره شهر (ازنظر 1 - کمک و همیاری به شهرداری، 2- شرکت در فعالیت های شهروندی،     3 - تمایل به مشارکت با شهرداری، 4 - بهداشت شهر و سامان دهی صنوف مزاحم و آلودگی‌ها،   5- خدمات رفاهی و عمومی،6- اجتماعی، فرهنگی و مذهبی،7 -   فضای سبز  و زیبایی بصری و نورپردازی سطح شهر) ارائه‌شده است. نتایج حاصله از پرسش نامه از 7 شاخص موردبررسی در شهر دره شهر که خروجی آزمون کای اسکور می‌باشند به ترتیب به شرح زیر است344/198، 148/195، 984/264، 902/359، 475/313، 492/336، 770/457. جامعه آماری این پژوهش کل جمعیت شهر دره شهر بوده و حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 366 نفر برآورد شده است. که نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد با توجه به این که مدیران شهری دره شهر نسبت به مشارکت مردم کم‌توجه‌اند اما شهروندان دره شهری تمایل و توان فراوانی به مشارکت در امور شهر رادارند و مدیران شهری باید بستر لازم را برای مشارکت همه‌جانبه نیروهای مردمی فراهم نمایند. درنهایت راهبردهای برون‌رفت از این مشکل و ترسیم وضع مطلوب آن ارائه گردید. سپس با استفاده از روش پیمایشی و ابزار پرسش نامه که روایی آن از طریق پیش‌آزمون تائید شده بود، اطلاعات موردنیاز از مردم شهر دره شهر جمع‌آوری شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Factors Affecting Participation of Citizens in Urban Affairs and an Optimal Participatory Pattern (Case Study: Dare Shahr)

نویسندگان [English]

  • Hossein Yaghfori 1
  • Ghobad Tahmasebi 2
  • Davod Hatami 3
1 Ph. D., Associate Professor of Geography and Urban Planning, Sistanan & Bluchestan University
2 Ph.D., student ,Geography and Urban Planning, University Mohaghegh, Ardabili, Ardebil, Iran.
3 , Ph.D., student ,Geography and Urban Planning Tabriz University, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

Experiences in Iran and in the world have shown imperative, unilateral, top-down programs without intervention of the people (as the main beneficiaries of the programs) give no way. Instead of improving living condition and public satisfaction, such programs lead to their distrust and frustration towards the desired management of the urban affairs by urban managers. Thus considering such facts, it is necessary to seek help from participation strategies and at higher levels, from participation and empowerment of local communities and being  involved non-governmental forces (citizens, private sector, landowners, etc.). Current research is applied in terms of purpose of the study and it is descriptive – analytical in terms of research method and data were collected through studies of the library documents and field studies. Data were analyzed using IBMSPSS version 20 and statistical measures such as Descriptive Statistics: Frequencies, Descriptive, Explore were used for calculating frequency, frequency percentage, cumulative frequency and means. In inferential statistics, data were analyzed using such tests as correlation, Chi-square and Wilcoxon. Finally considering subject of the thesis, some recommendations were given for promotion of public participation in Dare Shahr (in terms of 1. Support and assistance to municipalities, 2.­Participation in civic activities, 3.­Willingness to participate with municipalities, 4. Urban health and organizing nuisance classes and pollution of the city,   5.­Public Services and welfare, 6. Social, cultural and religious 7.landscaping and visual aesthetics and the city’s lighting). Results obtained from the questionnaire from 7 indices in Dare Shahr city as output of Chi-square test are reported. It should be noted that the obtained results were approved by Wilcoxon test. It shows that considering urban managers of Dare Shahr neglect toward public participation, but citizens of Dare Shahr have high willingness and capacity for participation in urban affairs and urban managers should provide necessary grounds for full scale participation of all public forces. Finally, optimal strategies for overcoming the problem were provided. Diagrams were also drawn in Microsoft Excel 2010. Statistical society included the whole population of Dare Shahr and sample size was estimated as 366 through Cochran formula. Then survey and questionnaire were used for collecting needed data from Dare Shahr people.

کلیدواژه‌ها [English]

  • participation
  • urban affairs
  • Citizens
  • Management
  • Dare Shahr

 

1- اکبرپور سراسکانرود، م. 1387. ارزیابی مشارکتی بهسازی و نوسازی بافت فرسوده محله سیروس تهران، مجله بنیاد مسکن، شماره 121.

2- بهارلوئی. ک. نظریان. ا. 1393. جایگاه شهرهای کوچک در سلسله‌مراتب شهری (مطالعه‌ی موردی: استان اصفهان)، فصلنامه آمایش محیط ملایر، دوره 8، شماره 28، 66 – 48 .

3- تیموری. ر. طورانی .ع. طهماسبی. ف 1393.بررسی تأثیر مشارکت شهروندان بر مدیریت شهری در جهت ارتقاء کیفیت زندگی شهری، همایش ملی شهرسازی فرهنگ گرا، اصفهان، دانشگاه شیخ بهایی.4 ، اردیبهشت، 9 .

4- حاتمی نژاد. ح. رحیمی .م. 1393. بررسی نقش مشارکت شهروندان در توسعه پایدار شهر با تکیه‌بر محیط‌زیست نمونه موردی شهر تهران، اولین همایش علوم جغرافیایی ایران، تهران، موسسه جغرافیا.2، اردیبهشت،7.

5- حسینی، ع.(1382)، سازوکارهای مشارکت شهروندان در تهیه‌ی طرح‌های توسعه‌ی شهری و ارائه الگوی مناسب، مورد گلسار رشت. پایان‌نامه دکترا رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه تربیت مدرس.

6- خاکسار. د. مصاحب .ش. راهنما. م. 1393. رویکرد مدیریت واحد شهری در جلب مشارکت شهروندان برای بازسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده شهری، اولین کنگره تخصصی مدیریت شهری و شوراهای شهر، ساری، مرکز همایش‌های توسعه ایران. 1، خرداد، 12 .

7- رجبی. آ. 1390. شیوه‌های مشارکت شهروندی در فرآیندهای توسعه‌ی شهری، فصلنامه آمایش محیط ملایر، شماره 12 ، 116 – 102.

8- سپه وند. ا. سپه وند. م. 1393. مشارکت شهروندان در امور شهری و عوامل مؤثر بر آن، اولین کنگره تخصصی مدیریت شهری و شوراهای شهر، ساری، مرکز همایش‌های توسعه ایران. 1، خرداد، 8.

9- شیرازی. ر . رمضانی. ر .1393.  رسانه و نقش آن در توسعه مدیریت شهری و افزایش مشارکت شهروندان، کنفرانس بین‌المللی علوم انسانی و مطالعات رفتاری، موسسه مدیران ایده پرداز پایتخت ویرا. تهران، 26، آذرماه، 11.

10- علوی تبار. ع. 1378. الگوی مشارکت در جامعه مردم‌سالار. ماهنامه شهرداری‌ها.  
  ماهنامه برنامه‌ریزی و مدیریت شهری سال اول، شماره 6، 15 – 12.

11- علیزاده . ی1393. بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت شهروندان در مدیریت شهری،     مطالعه موردی: شهر اردبیل، اولین کنگره تخصصی مدیریت شهری و شوراهای شهر،  مرکز همایش‌های توسعه ایران. ساری، 2 ، خرداد.13.

12- طهماسبی. ق. 1392. بررسی میزان مشارکت شهروندان در امور شهری و عوامل مؤثر بر آن (نمونه موردی دره شهر)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه سیستان و بلوچستان. 152.

13- فنی. ز. صادقی. ی. 1388. توانمندسازی حاشیه‌نشینان در فرآیند بهسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده‌ی شهری، فصلنامه آمایش محیط ملایر، شماره 7 ، 73 – 58.

14- مسیبی. م. مسیبی. س. خدابنده شهرکی. پ. 1393. بررسی نقش مشارکت شهروندان در توسعه پایداری شهری، با بهره‌گیری از تکنیک swot، مطالعه موردی، فولادشهر. کنفرانس ملی معماری و منظر شهری پایدار، موسسه بین‌المللی مطالعات معماری و شهرسازی مهراز شهر. مشهد، 30، فروردین. 14.

15- یزدان پناه. ل. 1393. موانع مشارکت اجتماعی شهروندان تهرانی، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، سال هفتم، شماره 26، 130 – 105.

16- Habitat D. 1996. participation for efficiency or empowerment. vol12, No2, p: 3-50.