ارزیابی متغیرهای تأثیر گذار بر آسیب پذیری مساکن شهری در برابر زلزله (مطالعه موردی: شهر بروجرد)

نوع مقاله: پژوهشی

نویسندگان

1 (استادیارجغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس)

2 (استادیاراقلیم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد)

3 (کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری)

چکیده

وقوع زلزله باعث خسارت های زیادی به مساکن شهری شده که ناشی از عدم توجه به شناخت عوامل اساسی در آسیب پذیری مساکن در برابر زلزله می باشد، از اینرو لازم است که به بررسی و تحلیل متغیرهای تأثیر گذار در آسیب پذیری لرزه ای پرداخته و نقش هر کدام را در جهت کاهش آسیب پذیری مشخص نمود. در این مقاله با در نظر گرفتن متغیرهای آسیب پذیری از جمله؛کیفیت ابنیه، قدمت بنا، نوع مصالح، تراکم جمعیت و سطح اشغال بنا به تحلیل همبستگی و رگرسیون بین آسیب پذیری و هر کدام از متغیرهای مذکور پرداخته شده است. در ابتدا به منظور بررسی وضعیت زمین شناسی و لرزه خیزی منطقه، نقشه های پایه شامل نقشه زمین شناسی، نقشه گسل های منطقه و نقشه لرزه خیزی منطقه جمع آوری گردیدند. آمارهای مربوط به زمین لرزه های رخ داده از پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و اطلاعات کیفیت ابنیه، قدمت بنا، نوع مصالح، تراکم جمعیت و سطح اشغال بنا ازسازمان نوسازی و بهسازی شهرداری بروجرد در محدوده­ی بافت فرسوده، استفاده از آمار شهرداری مناطق 1 و 2 و همچنین سازمان مسکن و شهرسازی - نظام مهندسی و مشاهدات میدانی جمع آوری گردیده است. سپس با استفاده از نرم افزار تحلیلی آماری، مورد تجزیه و تحلیل قرار سپس با استفاده از روش رگرسیون میزان اثر متغیر های مستقل بر متغیر وابسته محاسبه گردیده. از جمله روش­هایی که در تصمیم گیری های چند معیاره  مورد استفاده قرار می گیرد روش Topsis است، در این روش گزینه ها بر اساس میزان فاصله شان از نقطه ی ایده آل مشخص گردیده و اولویت بندی می شوند. در روش Topsis گزینه های مفروض یک مسأله،( در این مقاله نواحی یازده گانه شهر)، بر حسب امتیاز آن ها از هر شاخص رتبه بندی شده و سپس رتبه نهایی گزینه ها از طریق یک فرایند مشخص شده است. یافته های حاصله از این پژوهش نشان می دهد که بین متغیرهای آسیب پذیری و سایر متغیرهای مذکور رابطه­ی معنی داری وجود دارد و در آزمون رگرسیون مقدار بتای(β) متغیر کیفیت در مقایسه با سایر متغیرها بیش تر بوده و در نتیجه دارای نقش بیش تری در آسیب پذیری می باشد و به ترتیب نوع مصالح، قدمت بنا، سطح اشغال بنا و تراکم جمعیت در رده های بعدی قرار گرفته اند. بیش ترین آسیب پذیری در ناحیه 6 و 8 می باشد و ناحیه­ی 5 از کم ترین آسیب پذیری برخوردار است. کوتاه تر کلی می توان گفت، بافت مرکزی و حاشیه شهر جزء مناطق پرخطر و نواحی شمال و شمال شرقی جز مناطق کم خطر در زمان وقوع زلزله می باشند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Effective Variations on Urban Housings Vulnerability against Earthquake (Case Study: Borojerd City)

نویسندگان [English]

  • Safar GhaedRahmati 1
  • Amir Gandomkar 2
  • Amir khoshkalampour 3
1 Ph.D., Assistant Professor of Geography, Tarbiat-e- Modares University
2 Ph.D., Assistant Professor of Geography, Islamic Azad University, Najaf Abad branch
3 M.A Student of Geography, Islamic Azad University Najaf Abadbranch
چکیده [English]

The occurrence of earthquake has caused a lot of damages to urban houses which is due to ignoring basic factors on housings vulnerability against earthquake. Therefore, it is necessary to pay attention to study and analysis of effective variations and determine the role of them in order to reduce vulnerability .In this research with taking consideration of effective variations such as; quality of buildings, age of building, kind of construction materials, accumulation of population and density, surface occupation of building along with other effective factors, their correlation has been investigated by the use of SPSS software. Findings of this research indicate that there is a meaningful relationship between vulnerability variations and other mentioned variations. Furthermore,  in regression analysis, the amount of quality variations in comparison to other variations has been shown to weigh more; therefore, it has much more role in vulnerability. Consequently, the other variables such as the kind of building materials, oldness of the building, surface occupation of  the building, and the accumulation of population have been located in the next level of weights.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Vulnerability
  • Urban Housing
  • Borojerd City